Iloma językami mówiła ludzkość w przeszłości? Naukowcy doszli do zaskakujących wniosków
27 lipca 2026, 15:57Obecnie na świecie istnieje około 7200 języków. Brzmi imponująco, ale nowe badanie opublikowane w Science pokazuje, że to zaledwie blady cień dawnej różnorodności językowej. Damian Blasi (Uniwersytet Pompeu Fabra, Uniwersytet Harvarda), Marcus Hamilton (University of Texas, Santa Fe Institute), Russell Gray (Instytut Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Placka, Uniwersytet w Auckland) i Claire Bowern (Yale University) zrekonstruowali, jak zmieniała się liczba języków w holocenie i doszli do wniosku, że 3000–1000 lat temu na Ziemi mogło istnieć nawet kilkadziesiąt tysięcy języków.
Ultradrobne pyły zabijają około 2 milionów osób na świecie
27 lipca 2026, 08:34Zanieczyszczenie powietrza zwykle kojarzymy ze smogiem widocznym gołym okiem albo znanym wskaźnik PM 2,5. Tymczasem najnowsze badanie zespołu kierowanego przez Josa Lelievelda i Andrei Pozzera z Instytutu Chemii im. Maxa Plancka wskazuje, że prawdziwym, niedocenianym zabójcą mogą być cząstki jeszcze mniejsze – ultradrobne pyły (UFP), o średnicy poniżej 100 nanometrów. Mają one tak małą masę, że nie są uwzględniane w standardowych normach jakości powietrza. Mimo to, jak pokazują autorzy, mogą odpowiadać za blisko dwa miliony zgonów rocznie na całym świecie.
Spadek dzietności to uniwersalny wzorzec. Przyczyna jest prostsza, niż można by sądzić
24 lipca 2026, 12:17Demografowie od dawna opisują transformację demograficzną jako proces, w którym modernizacja najpierw obniża śmiertelność, a następnie płodność. Schemat ten, wywiedziony głównie z obserwacji krajów zachodnich, uchodził za uniwersalny, choć nigdy nie sprawdzono go w skali globalnej. Nowe badanie Kenjiego Itao z Uniwersytetu Tohoku, opublikowane w Evolutionary Human Sciences, wypełnia tę lukę i odsłania strukturę prostszą, niż można się było spodziewać.
Viagra wspomoże onkologię? Sildenafil zapobiega przerzutom?
22 lipca 2026, 10:57Viagra (sildenafil) kojarzy się głównie z leczeniem zaburzeń erekcji. Tymczasem zespół naukowców z Instytutu Weizmanna w Izraelu, kierowany przez prof. Ayelet Erez, opublikował w Cancer Research pracę, która pokazuje, że ten sam lek może ograniczać rozprzestrzenianie się nowotworów i działa przez mechanizm, którego nikt wcześniej nie opisał.
Co o Całunie Turyńskim mówią najnowsze wyniki badań DNA?
22 lipca 2026, 09:17Międzynarodowy zespół naukowy, którym kierowali Gianni Barcaccia i Andrea Squartini z Uniwersytetu w Padwie oraz Alessandro Achilli z Uniwersytetu w Pawii we współpracy z badaczami z Wielkiej Brytanii, USA i Kanady oraz Pierluigim Baimą Bollone, opublikował na łamach Scientific Reports wyniki nowej analizy śladów DNA zachowanych w oficjalnej kolekcji próbek pobranych z Całunu Turyńskiego w 1978 roku. W odróżnieniu od wcześniejszych badań opartych na amplifikacji PCR, tym razem zastosowano sekwencjonowanie metagenomiczne nowej generacji, pozwalające na bezstronną analizę całego materiału genetycznego znajdującego się na tkaninie – bez wcześniejszego wybierania konkretnych fragmentów DNA do namnożenia.
Ryby chronią przed groźną chorobą i zwiększają plony z pól ryżowych
20 lipca 2026, 09:33Na świecie ponad 140 milionów gospodarstw domowych utrzymuje się z uprawy ryżu. Praca na polu ryżowym wiąże się jednak z ryzykiem. Zalane wodą pola stanowią idealne siedlisko dla słodkowodnych ślimaków, które przenoszą schistosomatozę, groźną chorobę pasożytniczą, która dotyka około 220 milionów ludzi na całym świecie.
Drastyczny spadek kosztów lotów kosmicznych. Będzie jeszcze taniej
16 lipca 2026, 13:18Niegdyś wyniesienie ładunku na orbitę okołoziemską kosztowało fortunę. Obecnie jest znacznie tańsze. Nowe badanie opublikowane w PNAS Nexus przez Alessia Terziego z University of Cambridge i Sciences Po oraz Francesca Nicolego z Politecnico di Torino pokazuje, jak duży był spadek cen i co czeka nas w najbliższej dekadzie.
Zanieczyściliśmy całą planetę. Mikroplastik dotarł do kominów hydrotermalnych na dnie oceanu
16 lipca 2026, 08:55Głębiny oceaniczne od dawna uchodziły za ostatnie miejsce na Ziemi wolne od ludzkiej ingerencji. Won-Kyung Lee, Yugyeong Sim i inni koreańscy uczeni opublikowali na łamach Water Research wyniki badań, które obalają to przekonanie. Okazuje się, że mikroplastik – drobiny tworzyw sztucznych o rozmiarach od 1 mikrometra do 5 milimetrów – dotarł już do jednych z najbardziej odizolowanych ekosystemów na planecie: kominów hydrotermalnych na dnie oceanu.
Wrodzona ślepota zmniejsza mielinizację kory mózgowej
14 lipca 2026, 09:51Od dawna wiadomo, że u osób niewidomych od urodzenia kora mózgu w obszarach odpowiedzialnych za widzenie jest grubsza niż u osób widzących. Fakt ten wyjaśniano brakiem przycinania synaptycznego, naturalnego procesu, w którym mózg dziecka w pierwszych latach życia eliminuje nadmiarowe, niepotrzebne połączenia nerwowe. Skoro u niewidomych brakuje bodźców wzrokowych, które miałyby wskazać, jakie połączenia są zbędne, przycinanie miało być zaburzone, a kora pozostawać grubsza niż zwykle.
Kto z kim spoczywał w grobie w późnej epoce wikingów i wczesnym średniowieczu?
14 lipca 2026, 08:32Groby zbiorowe ze średniowiecznej Szwecji od dawna intrygowały archeologów. Kim byli ludzie złożeni razem w jednej jamie grobowej. Czy to matka z dzieckiem? Rodzeństwo? A może po prostu sąsiedzi, którzy zmarli w tym samym czasie? Przez dekady odpowiedzi szukano w przedmiotach, wyposażeniu grobów. Problem w tym, że groby wczesnochrześcijańskie – a to właśnie one interesują autorów pracy opublikowanej w Science Advances – takich przedmiotów w zasadzie nie zawierają. Nowa wiara nakazywała chować zmarłych bez wyposażenia, w prostym całunie, twarzą ku wschodowi. Jedynym świadkiem pozostawał sam szkielet.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 8 …
